- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂದರೇನು?
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು “ಪ್ರಸ್ತುತ ತಲೆಮಾರಿನ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ, ಭವಿಷ್ಯದ ತಲೆಮಾರುಗಳು ತಮ್ಮ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹಾನಿಗೊಳಪಡಿಸದೆ ನಡೆಯುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ” ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. (ಬ್ರುಂಡ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವರದಿ, 1987).
ಪ್ರಯೋಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪನೆ ವಿಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿರಬಹುದು. ಇದು ಮಾನವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಜೊತೆಗೆ, ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುವ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಹಾಗೂ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿ ಒದಗಿಸುವ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಭವಿಷ್ಯದ ಜೀವ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಲು ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸೀಮಿತ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುವ ಮೂಲ ತತ್ತ್ವವೇ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ. ಇದು ಮಾನವ ಸಮಾಜಗಳಿಗೆ ಇಚ್ಛಿತ ಭವಿಷ್ಯದ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸಮಗ್ರತೆ, ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯಕ್ಕೆ ಧಕ್ಕೆಯಾಗದೆ ಜೀವನಮಟ್ಟ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಬಳಕೆ ಮಾನವ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಹೊರುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತ ಚಿಂತನೆಗಳನ್ನು ಮಾನವಕುಲ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ಸವಾಲುಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಘಟನೆ (International Union for the Conservation of Nature – IUCN) 1980ರಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತಂತ್ರವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಆದ್ಯತೆಯಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದ ಮೊದಲ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು.
ಅದನಂತರ, ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪ್ರಕೃತಿ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವ ಘೋಷಣಾಪತ್ರ (World Charter for Nature) ಮಾನವರು ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲು ಮತ್ತು ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಐದು ಸಂರಕ್ಷಣಾ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟಿತು.
ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ವಿಶ್ವ ಆಯೋಗವು 1987ರಲ್ಲಿ ‘Our Common Future’ (ಬ್ರುಂಡ್ಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ವರದಿ) ಎಂಬ ವರದಿಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಈ ವರದಿಯಲ್ಲಿ ಇಂದು ಅತ್ಯಂತ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಅಡಕವಾಗಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ‘ಅಗತ್ಯಗಳು’ ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ — ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಶ್ವದ ಬಡಜನರ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗೆ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕೆಂಬುದು. ಎರಡನೆಯದು, ಪ್ರಸ್ತುತ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವಲ್ಲಿ ಪರಿಸರದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಮೇಲೆ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಮಿತಿಗಳ ಕಲ್ಪನೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಪೀಳಿಗಾಂತರ (inter-generational) ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರಿ, ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರವಾಗಿರುವ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಗುರಿಯತ್ತ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಹರಿಸಿದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕುರಿತ ಸಮ್ಮೇಳನವು (UNCED) 1992ರಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಘೋಷಣಾಪತ್ರ (Earth Charter) ಅನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿತು. ಇದು 21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ, ಸುಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಪೂರ್ಣ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾಜವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ರೂಪಿಸಲಾದ ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆ ‘ಅಜೆಂಡಾ 21’ ಮಾಹಿತಿ, ಏಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲಸ್ತಂಭಗಳಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿದೆ. ಇವುಗಳ ಮೂಲಕ ದೇಶಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಈ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಳಕೆದಾರರೂ ಮತ್ತು ಒದಗಿಸುವವರೂ ಆಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಒತ್ತಿಹೇಳುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯ ವಲಯಕೇಂದ್ರಿತ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು, ವಿವಿಧ ವಲಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಮನ್ವಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವ ಹೊಸ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಇದಕ್ಕೇರಿಸಿ, ತೀರ್ಮಾನ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮೂಲಭೂತ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಇದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ.
- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸಂಘಟನಾ ಮಾದರಿಯಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು
- ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಹಲವಾರು ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸಹಕಾರ ಮತ್ತು ಸಮೂಹ ಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಾಗಿವೆ. ಇವು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸಮುದಾಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಸಮುದಾಯವು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಒಂದು ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ, ಅದರ ಮಾಪಕವಾಗಿಯೂ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಮುದಾಯದ ಬಲವಾದ ಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ತಕ್ಷಣದ “ಲಾಭ” ಗಳ ಮೇಲಿನ ಕಡಿಮೆ ಅವಲಂಬನೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
- ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸಿ, ಮುಂದಿನ ಹೂಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಅಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಲಾಭಗಳನ್ನು ನ್ಯಾಯಯುತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ಸಮುದಾಯಗಳ ಸಬಲೀಕರಣಕ್ಕೆ ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಇದು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದ್ದು, ಹಂಚಿಕೊಂಡ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ಪೂರ್ವಾಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.
- ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಸಾಧಿಸುವ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಂವಹನ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕಾಗಿ ಅಗತ್ಯವಾದ ಸಂಘಟನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ.
- ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಮಹಿಳಾ ಮುಕ್ತತೆ, ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕತೆ, ಪರ್ಯಾಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾರ್ಗಗಳು, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಹಾಗೂ ನವ-ಉದಾರವಾದ ಜಾಗತೀಕರಣಕ್ಕೆ ವಿರೋಧಿಸುವಂತಹ ಇತರೆ ಸಮಕಾಲೀನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳವಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಗಾಢ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುವ ಜಾಗತಿಕ ಚಳವಳಿಯ ಭಾಗವಾಗಿವೆ.
- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು (SDGs) ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಪಾತ್ರ
ಮೌಲ್ಯಾಧಾರಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿರುವ ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವಭಾವತಃ ಸುಸ್ಥಿರ ಹಾಗೂ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾದರಿಯಾಗಿರುವ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಎಲ್ಲಾ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿವೆ. ಇವು ಉದ್ಯೋಗ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಕೆಲಸದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತವೆ, ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ವೇತನವನ್ನು ಪಾವತಿಸುತ್ತವೆ, ಮಿತವಾದ ಲಾಭ ಹಂಚಿಕೆ ಮತ್ತು ಲಾಭಾಂಶ ವಿತರಣೆ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಆದಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೇರಿಸಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಜ್ಞಾನ, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿವೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಆಯಾಮವೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗ ಕುರಿತ ಜಾಗತಿಕ ಸಮಾಲೋಚನೆಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಅನೌಪಚಾರಿಕ ವಲಯಕ್ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಪಾತ್ರ. ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವುದರಿಂದ ರೈತರು ಉತ್ತಮ ಕೃಷಿ ಒಳಿತಗಳು ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ ಪಡೆಯಲು ಸಂಧಾನ ನಡೆಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪಡೆಯಬಹುದು. ವಾಸ್ತವವಾಗಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಆರಂಭದಿಂದಲೂ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದು, ಈ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಒತ್ತಿಹೇಳಿ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ ಗುರಿಗಳ ಸಾಧನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ ಪುನರುಚ್ಚರಿಸುತ್ತಿವೆ. 2025ರ ಜುಲೈ 5ರಂದು ಆಚರಿಸಲಾದ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ದಿನಾಚರಣೆ “ಉತ್ತಮ ಜಗತ್ತಿಗಾಗಿ ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು” ಎಂಬ ವಿಷಯವನ್ನೇ ಆಧರಿಸಿತ್ತು. ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು SDGs ಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ನೀಡುವ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಹೈಲೈಟ್ ಮಾಡಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು.
ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಮಹಾಸಚಿವರು ನೀಡಿದ ಸಂದೇಶದಲ್ಲಿ, “ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ದೊಡ್ಡದು–ಚಿಕ್ಕದು ಎಂಬ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದೆ ಸಮುದಾಯಗಳಾದ್ಯಂತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತಿವೆ, ದಾರಿದ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊರಗಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ, ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಿವೆ. ವಿಶ್ವವು ಸಂಕೀರ್ಣ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನಿಮ್ಮ ಏಕೀಕೃತ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವಾಗಿವೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.
ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (International Cooperative Alliance – ICA) ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಗಳೆಲ್ಲರೂ SDGs ಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸರಿಯಾಗಿ ಕರೆ ನೀಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ “Co-ops for 2030” ಅಭಿಯಾನದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವಂತೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬದ್ಧತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವಂತೆ ICA ಮನವಿ ಮಾಡಿದೆ (www.coopsfor2030.coop). ಈ ವೇದಿಕೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ SDGs ಕುರಿತು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳಲು, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಗುರಿಗಳನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲು, ತಮ್ಮ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಲು ಹಾಗೂ ಇತರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಅರಿಯಲು ಅವಕಾಶ ಒದಗಿಸಿದೆ.
ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು Co-ops for 2030 ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿರುವುದರಿಂದ ICAಗೆ ಉತ್ತೇಜನಕಾರಿಯಾದ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ ದೊರೆತಿದೆ.
SDGsಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತೆ ವಿವರಿಸಬಹುದು:
- ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ ಮತ್ತು ಶೂನ್ಯ ಹಸಿವು (Zero Hunger):
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಜನರು ಸ್ವತಃ ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ಸಹಾಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತವೆ. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯವನ್ನು ಸಮೂಹ ಅಪಾಯವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮದೇ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. - ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆ:
ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಭೂಮಿ ರೈತ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಒಳಿತಗಳು (inputs), ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪ್ರವೇಶ, ಉತ್ತಮ ಬೆಲೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಮೂಹ ಶಕ್ತಿಯ ಮೂಲಕ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. - ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆ:
ತೆರೆದ ಮತ್ತು ಸ್ವೈಚ್ಛಿಕ ಸದಸ್ಯತ್ವವು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸ್ಥಾಪನಾ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಮಹಿಳೆಯರು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ. - ಗೌರವಯುತ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ:
ಮಾನವ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿರುವ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥೈರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿದ್ದು, ಕೆಲವು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನೂ ಸಾಧಿಸಿವೆ. ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರಿಗೆ ಗೌರವಯುತ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲವಾಗಿರುವ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಂತಹ ಅಂಚಿನಲ್ಲಿರುವ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯೋಗಬಲದಲ್ಲಿ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. - ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ:
ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಸ್ಥೆ (ILO), ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ (ICA) ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಮುಖ ಪಾಲುದಾರರು ಸೂಚಿಸಿರುವಂತೆ, ಸುಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಸಾಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಬಡತನ, ಲಿಂಗ ಅಸಮಾನತೆ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊರಗಾಣಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸಹಕಾರ ಮಾದರಿ ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ತವಾಗಿದೆ.
ಈ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳು 17 ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDGs) ಮತ್ತು 169 ಸೂಚಕಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಪಡಿಸಿದ ಉದ್ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ನಿಕಟ ಮತ್ತು ಸೌಹಾರ್ದಪೂರ್ಣ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ.
ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿ, ಈ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಮಕಾಲೀನವಾಗಿ ಸಾಧಿಸುತ್ತವೆ.
ಮೂರನೆಯದಾಗಿ, ಸದಸ್ಯರ ಆರ್ಥಿಕ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ತರಬೇತಿಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಆಡಳಿತ ಸಂಬಂಧಿತ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬಹುದು. ಇದರಿಂದ ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ತಮ್ಮದೇ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಣೆ ಹೊತ್ತು ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ಸದಸ್ಯರ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಹಾಗೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಡಲು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಬದ್ಧತೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತವೆ. ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯಗಳ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ಇರಿಸುವುದರಿಂದ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಅಗತ್ಯವಾಗುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ತ್ಯಾಗಗಳಿಗೆ ಸದಸ್ಯರ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತವೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸುಸ್ಥಿರ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಶಕ್ತಿ ಆಯ್ಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ವಾಸ್ತವವಾಗಿಸಲು ಜಗತ್ತು ಸಾಗಬೇಕಾದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ SDGs ಕಲ್ಪಿಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನೆಗೆ ಕೇಂದ್ರಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದರೂ, ಸದಸ್ಯರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಅಗತ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಾಗೂ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಕಡಿಮೆ ಗೋಚರತೆಯಿರುವುದರಿಂದ, SDGs ಗಳ ಸಾಧನೆಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ನೀಡಬಹುದಾದ ಕೊಡುಗೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಮತ್ತು ಮಹತ್ವವನ್ನು ನೀತಿ ರೂಪಿಸುವವರು ಹಲವಾರು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಿಸದೇ ಹೋಗಿದ್ದಾರೆ.
ಇದೇ ಕಾರಣದಿಂದ 2015 ನಂತರದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಕುರಿತ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತ ಗೋಚರತೆ ಮತ್ತು ಗಮನ ಮಾತ್ರ ದೊರಕಿದೆ. ಅನುಷ್ಠಾನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಧ್ವನಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಸ್ಥಾನ ನೀಡಬೇಕು. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಹಸ್ರಾಬ್ದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (MDGs) ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಂಡ ಸಂದರ್ಭದಂತೆಯೇ, ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ SDGs ಗಳ ಸಾಧನೆಗೂ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸಕ್ರಿಯ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ ಬಹುತೇಕ ಅಗತ್ಯವಾಗಲಿದೆ.
ILO ಮತ್ತು ICA ಸೇರಿದಂತೆ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಅನೇಕ ಪಾಲುದಾರರ ನಡುವೆ, ಬಡತನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಹೊರಗಾಣಿಕೆಯ ಎಲ್ಲಾ ಆಯಾಮಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಸಂಘಟನಾ ಮಾದರಿ ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳೇ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಬಡತನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ವಿಧಾನವೇ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಇವು ತಮ್ಮ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ, ಹಿಂದುಳಿದವರನ್ನು ತಮ್ಮ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಸಬಲೀಕರಿಸುತ್ತವೆ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ಸಮೂಹ ಅಪಾಯಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುವ ಮೂಲಕ ಬಡವರಿಗೆ ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ ಹಾಗೂ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸುವ ಆಸ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸದಸ್ಯರು ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆಯುವಂತೆ ಮಧ್ಯವರ್ತಿತ್ವ ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಮಹಿಳಾ ಸದಸ್ಯತ್ವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಮತ್ತು ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಲಿಂಗ ಸಮಾನತೆಗೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಒದಗಿಸುವುದು, ಶಾಲೆಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುವುದು, ಯುವಕರು ಮತ್ತು ವಯಸ್ಕರಿಗೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ತಮ್ಮದೇ ಶಾಲೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಕಲಿಕೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕಲಿಕಾ ಅವಕಾಶಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಆರೋಗ್ಯ ಸೇವೆಗಳ ವಿತರಣೆಗೆ, ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾಗೂ ಒದಗಿಕೆಗೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಮೂಲಕ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಜೀವನವನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಯತ್ನಿಸುವಾಗ ಸಣ್ಣ ರೈತರು, ಮೀನುಗಾರರು, ಪಶುಪಾಲಕರು, ಅರಣ್ಯಾಧಾರಿತ ಜೀವಿಕಾದಾರರು ಹಾಗೂ ಇತರ ಉತ್ಪಾದಕರು ಎದುರಿಸುವ ಅನೇಕ ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಆಹಾರ ಭದ್ರತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತವೆ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯಗಳ ವೈಫಲ್ಯವನ್ನು ಭರ್ತಿಮಾಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಸ್ವಚ್ಛತಾ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವನ್ನು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತಿವೆ. ಇಂಧನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಇಂಧನ ಪ್ರವೇಶ, ಇಂಧನ ದಕ್ಷತೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಸರ್ಗಗಳ ಕಡಿತ ಎಂಬ ಸುಸ್ಥಿರ ಇಂಧನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿವೆ. ಪರಿಸರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಭವಿಷ್ಯದ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಗಾಗಿ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸುಸ್ಥಿರ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮುನ್ನಡೆ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಾದರಿ, ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ, ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಉದ್ಯಮಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿದಾರರೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರದ ಮೂಲಕ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವ ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ ಹಾಗೂ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಅನೇಕ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಂಸಾತ್ಮಕ ಸಂಘರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಂಡವಾಳದ ಮೂಲಗಳಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿ, ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಸಬಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪುನರ್ ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಿವೆ. ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಮಹಿಳಾ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿವೆ.
ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ, ಸಂಕಷ್ಟದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಸ್ಥಿರಗೊಳಿಸುವ ಮೂಲಕ ಹಾಗೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಆಳವರ್ಧನೆಗೆ ಆಧಾರ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಜಾಗತಿಕ ಪರಿಸರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
- ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಜಾಗತಿಕ ಕೊಡುಗೆ: ಕೆಲವು ವಿಚಾರಗಳು
ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಒಂದು ಬಿಲಿಯನ್ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನರನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸಿದೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು 2005ರಲ್ಲೇ ಅಂದಾಜಿಸಿದಂತೆ, ಜಾಗತಿಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಜನರಾದ ಸುಮಾರು 3 ಬಿಲಿಯನ್ ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕೆ ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಿವೆ. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯ ಪ್ರಸ್ತುತತೆ ಮತ್ತು ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿವೆ:
- i) ಜಪಾನ್ನಲ್ಲಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು4 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ; ಇದು ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಿಗಿಂತ ದ್ವಿಗುಣದಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು 90 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿದ್ದು, ಜಪಾನ್ನ 91% ರೈತರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. 2007ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು 34.048 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗಳ ವಹಿವಾಟು ನಡೆಸಿದ್ದು, ಆಹಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ 9.5% ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.
- ii) ಕೆನ್ಯಾದಲ್ಲಿ, ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಸಾಲ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು (SACCOs) ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಾಲವು ಶಾಲಾ ಶುಲ್ಕಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಿದ್ದು, ಸದಸ್ಯರು ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 63% ಜನರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಂದ ಜೀವನೋಪಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸುಮಾರು5 ಲಕ್ಷ ಕೆನ್ಯನ್ನರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಆದಾಯದ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಅವುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
iii) ಇಟಲಿಯಲ್ಲಿ, 2003ರಿಂದ Coop Italy ಸಂಸ್ಥೆಯ Buon Fine ಯೋಜನೆಯು ಇನ್ನೂ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದಾದ ಆದರೆ ಮಾರಾಟವಾಗದ ಆಹಾರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ದಾನ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಜನರಿಗೆ ವಿತರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೂಲಕ 3,544 ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಆಹಾರ ವ್ಯರ್ಥವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಗಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 15,000 ಜನರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.
- iv) ಅರ್ಜೆಂಟೀನಾದಲ್ಲಿ, Agropecuaria y Artisanal Union Quebrada y Valles Ltda (CAUQEVA) ಎಂಬ ಸಹಕಾರ ಸಂಘವು ರೈತರಿಗೆ ಸ್ಥಳೀಯ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು, ಸಂಸ್ಕರಿಸಲು ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಪರಂಪರागत ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಉಪಾಹಾರ ಗೃಹವನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ.
- v) ಫ್ರಾನ್ಸ್ನಲ್ಲಿ, 21,000 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಇದು ಕಾರ್ಯನಿರತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ5% ಅನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ.
- vi) ಕೊಲಂಬಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗದ ಮೂಲಕ 1,37,888 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕ–ಮಾಲೀಕರಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಸದಸ್ಯರ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ 5,99,118 ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳಲ್ಲಿ65% ಪಾಲು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುತ್ತದೆ.
vii) ಇಂಡೋನೇಷಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು 2,88,589 ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
viii) ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, 30,000 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು 20 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿವೆ.
- ix) ವಿಶ್ವದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ 300 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ವಹಿವಾಟು 2016ರಲ್ಲಿ2% ಏರಿಕೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 2.53 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ಗೆ ತಲುಪಿದೆ.
- x) ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್ನಲ್ಲಿ, 2007ರಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ4% ಹಂಚಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು.
- xi) ಮಾರಿಷಸ್ನಲ್ಲಿ, ಕೃಷಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರಿಗಳು ಸಕ್ಕರೆ, ತರಕಾರಿ, ಹಣ್ಣು, ಹೂವು, ಹಾಲು, ಮಾಂಸ ಮತ್ತು ಮೀನು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಸಕ್ಕರೆಕಬ್ಬು ಬೆಳೆಗಾರರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50% ಜನರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಘಟಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
xii) ಕೋಟ್ ದಿ’ವೋಯರ್ನಲ್ಲಿ, 2002ರಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಶಾಲೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ಮತ್ತು ಮಾತೃ ಆರೋಗ್ಯ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗಾಗಿ 26 ಮಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಿವೆ.
xiii) ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ನಲ್ಲಿ, ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು GDPಯ 3% ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತಿವೆ. ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನಾ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 95% ಮತ್ತು ರಫ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ 95% ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಪಾಲಾಗಿದೆ.
xiv) ಟಾಂಜಾನಿಯಾದಲ್ಲಿ, ಹಣಕಾಸು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಪಾಲು 65%ರವರೆಗೆ ಇದೆ.
- xv) ಉರುಗ್ವೆಯಲ್ಲಿ, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು GDPಯ 3%ಕ್ಕೆ ಹೊಣೆವಹಿಸುತ್ತವೆ. ಒಟ್ಟು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯ 90%, ಜೇನು ಉತ್ಪಾದನೆಯ 34% ಮತ್ತು ಗೋಧಿ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 30% ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಂದಲೇ ಬರುತ್ತದೆ. ಸಹಕಾರ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 60% ಅನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ 40ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಿಗೆ ರಫ್ತು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
xvi) ಭಾರತದಲ್ಲಿ, ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿ ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಜನಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಆಧಾರಿತ, ಜನನಾಯಕರಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಯುವ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಾದರಿಯ ಧ್ವಜಧಾರಕವಾಗಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ–ಆರ್ಥಿಕ ಉತ್ತೇಜನವನ್ನು ಗುರಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಮೂಲ ಸಹಕಾರ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಸದಸ್ಯರ ಮಾಲೀಕತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದು, ಸದಸ್ಯರಿಂದಲೇ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಸದಸ್ಯರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.
ದೇಶದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದು, ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2021ರಲ್ಲಿ ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಹಕಾರ ಸಚಿವಾಲಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ವಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದು ಆಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 8.54 ಲಕ್ಷ ಸಹಕಾರ ಘಟಕಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಸುಮಾರು 29 ಕೋಟಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಈ ಸಹಕಾರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ವೈವಿಧ್ಯಗೊಂಡಿವೆ.
ಇಂದು ಅಗತ್ಯವಾದ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಬಹುತೇಕ ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದೀಗ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸಿ, ಸಂಘಟಿಸಿ ಮತ್ತು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಆಧಾರಿತ ಆರ್ಥಿಕ ಮಾದರಿ ಭಾರತದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಎರಡನೇ ಎಂಜಿನ್ ಆಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡು, 2047ರೊಳಗೆ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿದ ಭಾರತ ಎಂಬ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ನೆರವು ನೀಡಲಿದೆ.
ಇದಕ್ಕೇರಿಸಿ, **“ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ನೀತಿ – 2025”**ರ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಗೌರವಾನ್ವಿತ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಶ್ರೀ ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ ಅವರ “ಸಹಕಾರದಿಂದ ಸಮೃದ್ಧಿ (Sahakar-se-Samriddhi)” ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಸಾಕಾರಗೊಳಿಸುವುದಾಗಿದೆ. ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಜನರ ಆಶಯಗಳು ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಂದಿಗೆ ಏಕೀಕರಿಸಿ, ಸಹಕಾರ ವಲಯವು ಭಾರತದ ಒಟ್ಟು ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನ (GDP)ಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವಂತೆ ಮಾಡುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಒಳಗೊಂಡ ಮತ್ತು ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಹೊಸ ಯುಗಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡುವುದು ಗುರಿಯಾಗಿದೆ.
ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಹಕಾರ ವಲಯಗಳ ಪಾಲು ಈ ಕೆಳಗಿನಂತಿದೆ:
ಕೋಷ್ಟಕ–1
ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಹಕಾರ ವಲಯಗಳ ಪಾಲು
| ಭಾರತೀಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿನ ಸಹಕಾರ ವಲಯಗಳು | % | |||
| ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೃಷಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು (PACS) ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಗ್ರಾಮಗಳು | 95 | |||
| ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಮೂಲಕ ವಿತರಿಸಲಾದ ಕೃಷಿ ಸಾಲ | 19.3 | |||
| ರಸಗೊಬ್ಬರ ವಿತರಣೆ | 35 | |||
| ರಸಗೊಬ್ಬರ ಉತ್ಪಾದನೆ | 28.8 | |||
| ಸಕ್ಕರೆ ಉತ್ಪಾದನೆ | 30.6 | |||
| ಗೋಧಿ ಖರೀದಿ | 13.3 | |||
| ಪಶು ಆಹಾರ ಉತ್ಪಾದನೆ / ಪೂರೈಕೆ | 50 | |||
| ಚಿಲ್ಲರೆ ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಗಳು (ಗ್ರಾಮೀಣ + ನಗರ) | 20.3 | |||
| ಒಟ್ಟು ಹಾಲು ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸಲ್ಲುವ ಖರೀದಿ ಪಾಲು | 9.5 | |||
| ಐಸ್ಕ್ರೀಂ ಉತ್ಪಾದನೆ | 45 | |||
| ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿನ ಕೈಮಗ್ಗಗಳು | 54 | |||
| ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಾರರು (ಸಕ್ರಿಯ) | 20.1 | |||
| ಸಂಗ್ರಹಣಾ ಸೌಲಭ್ಯ (ಗ್ರಾಮಮಟ್ಟದ PACS) | 67.2 | |||
| ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಹಕಾರ ದತ್ತಾಂಶ ಭಂಡಾರ – 2023 : ಒಂದು ವರದಿ, ಸಹಕಾರ ಸಚಿವಾಲಯ (MOC), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ (GOI) |
||||
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಿರವಾದ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು, ಸುಸ್ಥಿರ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದಲ್ಲಿರುವ ಜನರ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತಿದ್ದು, G20 ದೇಶಗಳ ಒಟ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಿತ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು **12%**ರಷ್ಟನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ. ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳು ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಕನಿಷ್ಠ 260 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರಿಗೆ ಭಾಗಕಾಲಿಕ ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣಕಾಲಿಕ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತಿವೆ—ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳೊಳಗೆ ಅಥವಾ ಅವುಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ. ಇದಲ್ಲದೆ, ಜಗತ್ತಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಕೆನಡಾದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಹತ್ತು ಜನರಲ್ಲಿ ನಾಲ್ವರು ಕನಿಷ್ಠ ಒಂದು ಸಹಕಾರ ಸಂಘದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಕ್ಯೂಬೆಕ್ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಸುಮಾರು 70% ಜನರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಸಸ್ಕಾಚೆವಾನ್ನಲ್ಲಿ 56% ಜನರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದಾರೆ. ಮಲೇಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ 67.8 ಲಕ್ಷ ಜನರು, ಅಂದರೆ ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 27%, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ನಾರ್ವೆಯಲ್ಲಿ 4.8 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 2 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಪೆರಗ್ವೆಯಲ್ಲಿ 7,83,000 ಜನರು (ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 18%) 1,047 ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದು, ಇದರಿಂದ 60 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮೇಲೆ ನೇರ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಸ್ಪೇನ್ನಲ್ಲಿ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ 15%, ಅಂದರೆ 6.7 ಮಿಲಿಯನ್ ಜನರು, ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ.
- ಉಪಸಂಹಾರ (Conclusions):
ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ 2030 ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಹಭಾಗಿಗಳಾಗಿವೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಸಹಕಾರ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಗುರಿಗಳು (SDGs) ಜೊತೆ ಸಮಾಂತರವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯಲ್ಲಿ SDGs ಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಪಾತ್ರಧಾರಿಗಳಾಗಿ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳಿಗೆ ಅನೇಕ ಉಲ್ಲೇಖಗಳಿದ್ದು, ಸಹಕಾರ ಚಳವಳಿಗೆ ತನ್ನ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಮಹತ್ವದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸ್ಥಳೀಯ, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಸುಸ್ಥಿರ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕತೆ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒಳಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಹಾಗೂ ಸಮುದಾಯದ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ಹೊಂದಿರುವ ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಿ, ಅವುಗಳ ಅನುಭವವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ತತ್ತ್ವವೇ ಸಹಕಾರ ಉದ್ಯಮಗಳ ಹೃದಯಬಿಂದು. ನೈತಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತತ್ವಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಸಹಕಾರ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾದರಿ, ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸುಸ್ಥಿರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪೂರೈಸಲು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತದೆ. ಬಡತನ, ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ, ಅಸಮಾನತೆ ಮುಂತಾದ ಸವಾಲುಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಬೇಕು, ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳು ಕೇವಲ ಪರಿಸರ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲ, ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬದುಕಿನ ಮೇಲೆಯೂ ಆಳವಾದ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಾನವನಿಗೂ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವಿದ್ದು, ಸುಸ್ಥಿರ ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಭೌತಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ತಾಂತ್ರಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದಿಕ್ಕು ಜನರ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಆಕಾಂಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾಗಿದ್ದು, ಭವಿಷ್ಯದ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಸುಸ್ಥಿರತೆಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಸಮುದಾಯದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ನೀತಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಏಕೀಕರಿಸುವ ಮಹತ್ವದ ತಿರುವು ಇದಾಗಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಧನೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಸವಾಲಾಗಿರಲಿದೆ. ಇದು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ, ನ್ಯಾಯಸಮ್ಮತ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯತೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ, ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಎಂಬುದು ತಕ್ಷಣದ ಮಾನವ ಅಗತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶಾಲ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಧಿಸಬೇಕಾದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಮತೋಲನವಾಗಿದೆ.
SDGs ಗಳ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯ, ಬಲಿಷ್ಠ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಖಾಸಗಿ ವಲಯ, ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಒಳಗೊಂಡ ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜ, ಬೆಂಬಲಿಸುವ ಜಾಗತಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವ ಹಾಗೂ ಸಹಕಾರ ವಲಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಚೈತನ್ಯಮಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಹಿತಾಸಕ್ತಿದಾರನು ತನ್ನ ತಲಾ ಹೋಲಿಕೆ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಬಳಸಿ SDGs ಗಳ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಸಹಕಾರ ಸಂಘಗಳು ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರುಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಸುಸ್ಥಿರ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ತಮ್ಮ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಇದು ಅಪರೂಪದ ಅವಕಾಶವಾಗಿದೆ.
ಕನ್ನಡ ಅನುವಾದ : ಸವಿತ ಎನ್. ಇ.